İş Güvenliği

ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama

EN ÇOK OKUNANLAR

Dost Siteler

Kimyasal Riskler

Kimyasal Riskler

Tarih 19Nisan2010, 15:35 Editör

Kimya sanayinin faaliyet alanı doğal maddelerin kimyasal yapısını değiştirerek diğer endüstrilerde veya günlük yaşamda kullanılmak üzere yeni maddeler üretmektir..




KİMYASAL RİSKLER

Kimya sanayinin faaliyet alanı doğal maddelerin kimyasal yapısını değiştirerek diğer endüstrilerde veya günlük yaşamda kullanılmak üzere yeni maddeler üretmektir. Kimyasalların üretilmesi ve kullanımı gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun tüm ülkelerin ekonomik gelişmelerinde temel faktördür, yaşamımızın bir parçası haline gelmişlerdir Beslenmemizi (gübreler, pestisitler, yiyecek katkı maddeleri, saklama) sağlımızı (ilaçlar ve temizlik maddeleri) yaşam kalitemizi (yakıtlar vb) doğrudan ve dolaylı olarak etkilerler.
    Evren milyarlarca yılda kendine bir sistem ve denge oluşturmuştur. Kimyasalların üretilmesi, kullanımı, doğal ortamından alınarak değiştirilmesi, yeniden üretilmesi veya sentetik yollarla yeni kimyasallar üretilmesi bu dengeye müdahaledir. Bu müdahale yaşamın kolaylaşması gibi olumlu sonuçlar yaratabileceği gibi zararlı sonuçlarda yaratabilir. Bu sonuçların bir kısmı tolere edilebilir, bir kısmı edilemeyebilir ki bu da canlılar ve eko sistem anlamında risk oluşturur.
    Kimyasallar sadece kimya sanayinde çalışanlar için değil sanayinin tüm faaliyet alanlarında çalışanlar için risk oluşturduğu gibi, solunan havayı, içilen suyu, yiyecekleri kirleterek, ormanları ve gölleri etkileyerek ekosistemi değiştirebilirler ve çevreyi olumsuz yönde etkileyebilirler.
    Ancak bütün kimyasallar aynı derecede zararlı değildir ve aynı yolla ve aynı şekilde ve aynı sürede zarar vermezler, ayrıca kimyasalların zararlı etkileri sadece kendi özellikleri ile sınırlı değildir ve bir kimyasal birden fazla zararlı etkiye de sahip olabilir.
Bazı kimyasalların zararlarının yıllar sonra ortaya çıktığı düşünülürse hiç bir kimyasalı tamamen tehlikesiz kabul etmemek gerektiği ortaya çıkmaktadır. Pek çok ürünün tehlikeli olarak görülmemesi ve yaratacağı sonuçların risk olarak algılanmaması, bazı maddelerin kanıksanmış ve sıradan ürünler olarak tehlikesiz olarak kabul edilmiş olması, kimyasal, maruziyet sonrası belirgin, gözle görünür, hemen fark edilir bir etkinin ortaya çıkmaması, kullanılan bir çok kimyasalın etiketinde sadece ticari ismin bulunup içerikleri hakkında bilgi olmaması, kimyasalların değişik isimlerinin bulunması da kimyasalların  riskini artıran faktörlerdir. Bu riskleri ortadan kaldırmanın öncelikli yolu tehlikeyi ortadan kaldırmak, diğer bir değişle tehlikeli kimyasalı tehlikesizle veya daha az zararlı olanla değiştirmektir.  Bir kimyasal yerine geçirilen başka bir kimyasalın aynı işlevi görmesi, ucuz ve kolay elde edilebilir olması aynı zamanda da sağlığa zararsız veya daha az zararlı olması gerekir, ancak bu her zaman mümkün değildir.
Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında kimya sanayi, tüm sanayi ile karşılaştığında çok hızlı bir büyüme gerçekleştirmiştir. 50 yıl önce yılda sadece 1.000.000 ton kimyasal üretilirken, bugün bu rakam 400.000.000 tona ulaşmıştır. Farklı kaynaklarda farklı rakamlar verilmekle beraber ve tüm dünyada ortalama 80.000 ila 100.000 arasında kimyasalın kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu kimyasalların büyük bir bölümü ticari ürünlerin karışımları olarak bulunmaktadırlar. 5.000 ila 7000 arasında değişen sayıda kimyasalın zararlı olduğu bilinmektedir. Zararlı kimyasalların  3.000 ni kanserojen etkili olup, bunların 20-30 kadarı insan kanserojeni olarak tanımlanmaktadır.
Kimyasalların kullanım alanlarını belirleyen kimyasal formülleri (organik, inorganik, element, bileşik veya karışım olup olmadıklar gibi), kristal yapıları (amorf veya kristal yapı), fiziksel özellikleri (erime, donma, buharlaşma, parlama noktaları vb. gibi) fiziko-kimyasal özellikleri aynı zamanda insana ve çevreye olan etkilerinde de belirleyici olmaktadırlar. Kimyasalların etkileri  kullanım ve saklama koşullarına da bağlıdır.
Kimyasalların güvenli bir şekilde üretilmesi, kullanılması, taşınması ve yok edilmesi diğer bir değişle kimyasal risklerin kontrol altında tutulabilmesi için ilk ve en önemli adım kimyasalların özelliklerinin ve aynı zamanda da çevreye ve insana olan zararlarının bilinmesidir. Kimyasalların kullanım alanı, sayıları, zararları göz önüne alındığında bu bilgilerin kolaylıkla ve tüm kullanıcılar tarafından bilinmesinin olanaksız olduğu da ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle kimyasalların özellikleri nedeniyle son derece kompleks olan bu bilginin, kullanıcının kolaylıkla anlayabileceği, zararları ve önlemleri de içerecek sistematik bir biçimde düzenlenmesi gerekir. Sınıflandırma ve etiketleme sistemleri bu amaca hizmet etmek üzere geliştirilmiş araçlardır. Kimyasalların fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre, etkilerine göre, taşıdıkları risklere göre değişik sınıflandırmalar bulunmaktadır.
Tüm kimyasalların, özelliğini (kimyasal formülü fiziksel özelliği ve ticari ismi) açıkça belirtecek şekilde etiketlenmesi, zararlı kimyasalların etiketlerinde ayrıca zararlı, zehirli, patlayıcı vb özelliğini belirten sembolün, güvenlik ve risk numarasının bulunması  gerekir. Genel kural olarak kimyasala ait sembollerin ve uluslararası işaretlerin dışındaki bilgilerin, kullanıldığı ülkenin resmi veya ulusal dilinde yazılması gerekmektedir.
Kimyasallar esas olarak organik ve inorganik olmak üzere iki ana grupta ele alınırlar. Organik kimyasalların yapısını ve hidrojen ve diğer elementlerle birleşen karbon oluşturur. Organik kimyasallar ayrıca alifatik (düz zincirli) ve aromatik (halkalı yapıda) olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. İnorganik maddeler ise mineral kaynaklardan elde edilirler.
Kimyasallar, üretim sektöründe ise, başlıca üç ana grupta ele alınırlar; başlangıç ürünü olarak ham maddeler (organik veya inorganik) çok geniş olarak kullanılırlar ve diğer kimyasallara dönüştürülmek üzere işlenirler, ham maddelerin işlenmesi ile elde edilen ara ürünler, çözücüler gibi bazı kimyasallar elde edildikleri halde de kullanılmakla beraber genellikle ara ürünlere son ürüne geçişe kadar bir dizi işlem daha yapmak gerekir, Son ürünler ki bunlar ara ürünlerin bir dizi işlemden daha geçirilerek elde edilmiş halleridir. Bunların bir kısmı sabun, kozmetik, ilaçlar gibi elde edildikleri halde kullanılırlar bir kısmı  lifler, plastikler, boyalar gibi tekrar işleme tabi tutulurlar.
Sağlık ve güvenlik açısından kimyasalların sınıflandırılmasında ise temel nokta etkilenme seviyesi ve çevreye etkisidir.
    Bu nedenle öncelikle tehlikeli kimyasalın ne olduğunun çerçevesini çizmek gerekir. Tehlikeli kimyasallar; sağlığa, güvenliğe ve çevreye akut veya kronik zarar veya hasar verebilen kimyasallar olarak tanımlanabilir. Bu zararlar da üç ana başlık altında toplanabilir:
    A) Ani, tekrarlanan veya uzun süreli maruziyet sonunda sağlığa zararlı olan;
•    Zehirli veya çok zehirli,
•    Zararlı,
•    Aşındırıcı,
•    Tahriş edici,
•    Duyarlılık yaratan veya alerjik tepkileri provake eden,
•    Kanserojen,
•    Mutajen,
•    Teratojen,
•    Üreme sistemine zarar veren,
•    Genetik olmayan doğum anormalliklerine sebep olan maddeler,
    B) Fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle fiziksel ve kimyasal zarar verme riski taşıyan;
•    Patlayıcı
•    Oksitleyici
•    Çok  kolay parlayıcı, çok parlayıcı ve parlayıcı maddeler,
    C) Çevreye zarar veren;
    Canlı organizmalar için zehirli ve zararlı olan,
•    Çevrede yok olmayıp kimyasal artıklar olarak kalıcı olan,
•    Biyolojik anlamda birikim yaratan maddelerdir.
Ayrıca yukarıda belirtilen sınıflandırmaya girmeyen ancak özellikleri nedeniyle sağlığa ve canlı organizmalara zarar veren tüm kimyasallar da tehlikeli kimyasallar olarak kabul edilir.
Sınıflandırma, malzeme güvenlik formları veya güvenlik bilgi formları (MSDS) ve etiketleme, kimyasalların tehlike ve zararlarına karşı önlem almak amacına hizmet etmek üzere geliştirilmiş araçlardır.
KİMYASALLARIN İSİMLENDİRİLMESİ
Kimyasalların isimlendirilmesi uluslararası kriterlere göre birkaç şekilde yapılmaktadır. Özellikle organik maddelerin isimlendirilmesinde farklı isimlendirme sistemleri vardır. Ayrıca kimyasalların yaygın kullanılan ticari isimleri de bulunmaktadır ve ticari isimler her zaman değişebilir, bu nedenle etiketlerde ve malzeme güvenlik formlarında; kimyasalın bilimsel isminin, sinoniminin ve ticari isminin belirtilmesi önemlidir.
Örneğin;
•    Benzen    benzol,
•    Benzin    gazolin,
•    Etil alkol    etanol    alkol,
•    Hidrojen bromür    bromik asit,
•    Hidrojen klorür    hidroklorik asit     tuz ruhu,
•    Nitrik asit    kezzap,
•    Kerosen    gazyağı,
•    Nitrojen oksit    azot oksit,
•    Sodyum hidroksit    kostik soda,
•    Vinyl klorür    klorethen    klor etilen,
•    Aseton    dimetil keton    2 propanon,
•    Asetilen    eten
•    Talk (saf)     (Mg 3(Si 4O10)(OH3)2)    magnezyum silikat hidrat
•    Talk (endüstri)    Değişik miktarlarda Ca, al, Fe içerir, bazıları ise silis ve asbest içerir.
•    Talk (tremolit)     (Ca2 Mg5 (OH)2(Si 4O11)2)
•    Fosgen    Karbonil di klorür
•    Bakır Aseto Arsenit     Paris yeşili    
•    BAL    (Britsh Anti Lewisite)     Dimerkapto propanol
gibi aynı kimyasal için kullanılan pek çok isim ve semboller bulunmaktadır veya aynı isimdeki ve formüldeki kimyasalın bileşimi ve özellikleri farklı olabilmektedir.
Etiketlerde ve malzeme güvenlik formlarında kimyasalın isimlendirilmeleri ve özelliklerinin açıkça, anlaşılır biçimde ve uluslar arası semboller hariç kullanılan ülkedeki resmi dil dikkate alınarak belirtilmesi gerekir.
TEHLİKELİ KİMYASALLARIN SINIFLANDIRILMASI
    Tehlikeli kimyasalların sınıflandırılması ile ilgili pek çok uluslar arası ve ulusal düzenlemeler bulunmaktadır. Uluslararası sınıflandırma sistemlerinin yarıdan fazlası, kimyasal ürünün miktarı veya çevredeki emisyonu esas alınarak düzenlenmiştir.
    Kimyasalların sınıflandırılmasında en yaygın kriterlerden biri de, öldürücü doz (LD50) ve öldürücü konsantrasyonun (LC50) esas alınmasıdır.
    Katı, sıvı ve gaz halindeki kimyasalların sağlık zararı dikkate alınarak kimyasalın konsantrasyonuna göre de sınıflandırmalar bulunmaktadır
•    Zehirli ve zararlı maddelerin yutulması, deriden alınması veya solunması durumunda ani ölüme neden oldukları konsantrasyonları
•    Ölüme neden olmayan ancak kalıcı etki bırakan zehirli ve zararlı maddelerin kalıcı etki yaptıkları konsantrasyonları
•    Tekrarlanan veya sürekli olan etkilenme sonucu ciddi etkiler gösteren zehirli ve zararlı maddelerin ciddi hasar verdikleri konsantrasyonlar
•    Aşındırıcı ve tahriş edici maddelerin yanıklara, gözde, ciltte tahrişe neden oldukları konsantrasyonları
•    Zararlı ve tahriş edici maddelerin göze ve solunum yoluna zarar verdikleri konsantrasyonları
•    Kansere, mutajenik ve teratojenik etkilere sebep olan zehirli ve zararlı maddelerin kansere, anormal doğumlara, doğurganlık üzerinde olumsuz özelliklerine sebep oldukları konsantrasyonları gibi.
Avrupa Birliği üç aşamalı toksik seviye (çok toksik, toksik, zararlı) kabul ederek kimyasalları sınıflandırmaktadır.
    Avrupa topluluğunun sınıflandırmasında
•    Parlayıcı
•    Patlayıcı
•    Oksitleyici
•    Reaktif
•    Zehirli
•    Tahriş edici
•    Hassasiyet oluşturucu
•    Kanserojen olan
•    Üremeyi etkileyen
•    Mutajenik etkileri olanlar
•    Çevreye zarar verenler kimyasallar sınıflama içine alınmıştır.
Aşındırıcı maddeler, sıkıştırılmış gazlar, radyoaktif maddeler, enfeksiyona neden olanlar ve diğerleri bu sınıflandırmadan ayrı sınıflandırmalar içinde yer almaktadır. Ayrıca bu sınıflandırmaya tıbbi ve hayvansal ilaç, kozmetik, patlayıcı (Mühimmat) pestisit, kimyasal atık, insan ve hayvan gıdası da dahil değildir. Bu ürünlerin ayrı sınıflandırılma ve etiketleme kuralları bulunmaktadır.
    Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 1990 yılında kabul ettiği “Kimyasalların Kullanımında Güvenlik Hakkında 170 no’lu Sözleşme” ve “177 no’lu Tavsiye Kararı” ile kimyasalların üretimi, kullanımı, depolanması, taşınması kimyasal atıkların yok edilmesi ve işlenmesi, içerisinde kimyasal bulunan kapların bakım ve onarımında alınacak önlemleri sıralamıştır. 170 no’lu Sözleşme kimyasalların sınıflandırılmasında, kimyasalların özelliklerinin ve sebep olabilecekleri fiziksel ve sağlık zararlarının esas alınmasını, taşıma esnasında da Birleşmiş Milletler Teşkilatının Tehlikeli Maddelerin Taşınması ile ilgili Tavsiye Kararına (UNRTDG) uyulmasını öngörmektedir.
    177 Sayılı Tavsiye Kararında kimyasalların;
•    Vücudun herhangi bir kısmında meydana getirecekleri akut ve kronik sağlık sorununa neden olabilecek toksik özellikleri
•    Parlama, patlama, oksitleme, tehlikeli reaksiyon verme gibi özelliklerin de içerecek şekilde fiziksel ve kimyasal karakteristikleri,
•    Aşındırıcı ve tahriş edici özellikleri,
•    Alerjik ve hassasiyet oluşturma özellikleri
•    Kansorejen etkileri,
•    Teratojenik  ve mutajenik etkileri
•    Üreme sistemine etkileri
            gibi özellikleri göz önünde bulundurularak sınıflandırılması önerilmektedir
    Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nun sınıflandırmasında
•    Parlayıcı
•    Patlayıcı
•    Oksitleyici
•    Reaktif
•    Zehirli
•    Tahriş edici
•    Aşındırıcı
•    Hassasiyet oluşturucu
•    Kanserojen olan
•    Üremeyi etkileyen
•    Mutajenik etkileri
olan kimyasallar yer almaktadır. Çevreye zarar verenler, sıkıştırılmış gazlar, radyoaktif maddeler, enfeksiyona neden olanlar ve diğerleri için bir düzenleme yoktur.
    ABD kuruluşu OSHA ise genel anlamda çok zehirli ve zehirli olmak üzere iki aşamalı bir sınıflandırma kabul etmiştir.
    ABD’nin genel kimyasal sınıflandırması içinde;
•    Parlayıcı
•    Patlayıcı
•    Oksitleyici
•    Reaktif
•    Zehirli
•    Tahriş edici
•    Aşındırıcı
•    Hassasiyet oluşturucu
•    Kanserojen olan
•    Üremeyi etkileyen
•    Mutajenik etkileri olan  kimyasallar sınıflama içine alınmıştır.
Sıkıştırılmış gazlar, çevreye zarar verenler, radyoaktif maddeler, enfeksiyona neden olanlar ve diğerleri ayrı sınıflandırmalar içinde yer almaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve FAO dışındaki uluslararası kuruluşlar kimyasalların sınıflandırılmasında,  genellikle pestisitleri genel kimyasal sınıflandırmanın dışında bırakmışlardır.
Ancak pestisitlerin kullanımının yaygınlaşması ve çevrede uzun süreli ve büyük risklere neden olması nedeniyle pestisitlerle ilgili sınıflandırma da giderek yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Bu konuda da değişik sınıflandırmalar bulunmaktadır. Pestisitleri 2 ila 5  gruba ayıran sınıflandırmalar bulunmaktadır. Burada sadece sindirim yoluyla geçen madde miktarı için letal dozu belirleyen ülkeler olduğu gibi hem sindirim hem deri yolu ile bulaşma kriterlerini de dikkate alan sınıflandırmalar bulunmaktadır.
Taşıma ile ilgili sınıflandırma da yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sınıflandırmada zararlı yüklerin taşınması, ambalajı ve etiketlenmesi ile ilgili düzenlemeler  yer almaktadır. Bununla ilgili olarak  BM tavsiye kararı, IMO tarafından  geliştirilen zararlı kimyasalların gemilerde nakli ile ilgili sınıflandırması bulunmaktadır. Ulusal düzenlemelerin pek çoğu da  söz konusu uluslararası düzenlemelerle uyumlu olarak yapılmaktadırlar.
BM tarafından hazırlanan tavsiye kararı UNRTDG kimyasalları 9 sınıfa ayırmaktadır.
•    Patlayıcı Maddeler
•    Sıkıştırılmış, Sıvılaştırılmış Basınç Altında Yoğunlaştırılmış Parlayıcı,
Parlayıcı Olmayan ve Zehirli Gazlar
•    Kolaylıkla Parlayabilen Sıvılar
•    Kolaylıkla Parlayabilen Katılar
•    Oksidan Maddeler, Organik Peroksitler
•    Zehirli Ve Enfeksiyona Neden Olabilecek Maddeler
•    Radyoaktif Maddeler
•    Aşındırıcı Maddeler
•    Diğer Zararlı Maddeler


Bu haber 7012 defa okunmustur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

Çevre

  • Bu kategoriye henüz haber eklenmedi.

Kırklareli İş Güvenliği

İş ile ilgili akıl hastalıkları30Nisan2010

Anahtar Kelimeler

   BU AY     ANKETLER     İş Sağlığı     SON 7 GÜN     İş Güvenliği     Ölçme ve Analizler     Risk Yönetimi     İsg Sınav Soruları     İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmelik     Yangın planı     Sorularınızı Sorun     Asansör Periyodik Kontrol Raporu Hazırla     Dökümanlar     Çevre Mevzuatları     İsg Yönetmelik     İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi     BUGÜN     TS EN ISO 14001     İş Güvenliği Resimleri     Çalışanların periyodik muayeneleri     Afet Planı     Görmezden geldim     Bilgi Ara     Çevre Eğitimleri     Gerekli Dökümanlar     İş Güvenliği Kanunu Taslağı hazır     Taşeron Eğitimleri     İletişim     Sivil Savunma     KAYNAK İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ     İsg eğitimleri     Mevzuatlar     Darıca Kroman Çelik'te ölümlü iş kaz     Darıca Kroman Çelik'te ölümlü İş Kazası     İş Kazası Bildirim Formu     SA 8000     İsg kurul görevleri     Acil eylem planı     B Sınıfı Soruları     İlk Yardım     İşletmeler için sivil savunma planı form     Gemi İnşaa Yönetmeliği     Sabotaj planı     Yararlı bilgiler     RSS     Risk Analizi Nasıl Yapılır     C Sınıfı Soruları     Çevre     Kalite Belgeleri     Kimyasallar     HACCP     OHSAS 18001     İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetmeliği     KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK  SORULARI     Bilgi     İş Güvenliği Videoları     Yangın Planı Hazırlama     Ergonomi     İş Sağlığı ve İş Güvenliği     Acil Durum Eylem Planı Hazırlama     Koruyucular     A Sınıfı Soruları     İsg Yönetmeliği Hakkında Yorumlar     Sağlık     DÜN     Sivil Savunma Planı     Yönetim Sistemi     İşkolları     Tahliye planı     Özür dilerim, sizi öldürdüm!     Yangın yönergesi     Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri     İş Kazaları     İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgileri     Sitene Ekle     Ölüm     BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ     İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TASARISI     İşyeri hekiminin görev ve sorumlulukları     Yangın Eğitimleri     İş Sağlığı ve Güvenliği Firmaları     Eğitim ve Bilinçlendirme     MAKALELER     İş Güvenliği UZMANI Yönetmeliği     TS EN ISO 9001     İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri     İş Sağlığı ve İş Güvenliği Mevzuatları 


RSS Kaynağı Bayilik veren firmalar

İş Güvenliği


Web Analytics

Altyapi: MyDesign